Yoga is zoveel meer dan alleen beweging of een techniek om te ontspannen en te ontstressen. Daar heb ik eerder al over geschreven [klik hier].
De laatste tijd merk ik dat ik ook graag in mijn lessen steeds meer van die filosofie wil delen. Hoe meer ik er zelf over leer, hoe meer ik besef dat je er eigenlijk nooit in uitgeleerd raakt. Het is echt een levenslange studie. Omdat ik die filosofie niet alleen wil begrijpen, maar ook écht wil verankeren en integreren in mijn lessen, heb ik besloten om nog een aparte yogafilosofie-opleiding te volgen, wat me weer nieuwe inzichten en kleine aha-momenten brengt.
In bovengenoemde artikel ging ik dus al kort in op de openingsverzen van de Yoga Sutra’s van Patanjali:
“Yoga begint in het nu.”
“Yoga is het tot rust brengen van de onrust van de geest.”
“En dan rusten we in de waarheid van wie we werkelijk zijn.”
En dat derde vers brengt me bij de volgende vraag: wie zijn we dan eigenlijk?
Volgens Patanjali is dat immers het doel van yoga: rusten in de waarheid van wie we werkelijk zijn.
De yogafilosofie biedt daar ook een antwoord op. 🙂
Voorbij labels en rollen die we in het dagelijks leven spelen
Als je de vraag zou krijgen: “Wie ben je?”, wat zou je dan antwoorden? Je zou waarschijnlijk je naam noemen, je leeftijd, je geslacht. Of je getrouwd bent of single. Je nationaliteit. Je beroep. Misschien zeg je dat je een moeder of vader bent, een zoon of dochter, een broer of zus. Je beschrijft misschien de kleur van je huid, je haar, je ogen.
Misschien zeg je zelfs: “Ik ben een yogi.” En dat is allemaal begrijpelijk.
Maar vanuit de yogafilosofie is dit niet het echte antwoord. Al deze dingen worden upādhi’s genoemd, ofwel labels of aanduidingen. Het zijn als het ware stickers die we op onszelf plakken, rollen die we in het dagelijks leven vervullen. Handig in de wereld van vandaag, zeker. Maar ze beschrijven niet wie we werkelijk zijn. Daarbij kunnen al deze labels weer veranderen of soms zelfs ook verdwijnen of plaatsmaken voor nieuwe. Dus ze kunnen niet de kern zijn van wie jij bent.
Dus wie zijn we dan volgens de yogafilosofie?
De yogafilosofie geeft een simpel, maar diepgaand antwoord: Wie jij bent, is slechts één ding en één ding alleen: een ziel. In de yogafilosofie wordt vervolgens ook de aard van onze ziel omschreven en daarvoor worden drie woorden gebruikt in het Sanskriet: Sat – Chit – Ananda (waarover hieronder meer). Deze woorden beschrijven geen eigenschappen die we eerst moeten ontwikkelen, maar ze geven volgens de yogafilosofie juist de waarheid weer van wat we al zijn.
Sat (eeuwig) – Chit (bewustzijn) – Ananda (gelukzaligheid)
Sat betekent eeuwig. Volgens de yogafilosofie is onze ziel eeuwig. Want volgens de Bhagavad Gita (een eeuwenoude tekst waarop ook de yogafilosofie is gebaseerd) is er nooit een moment geweest waarop jij niet bestond. En er zal nooit een moment zijn waarop jij ophoudt te bestaan. Dat is de betekenis van Sat: eeuwig bestaan.
Op dit moment ben je belichaamd, ofwel je ervaart het leven via je lichaam. Je hebt een lichaam en je hebt een geest. Maar net zoals alle labels die je met je meedraagt, ben je niet je lichaam, je geest, je gedachten of emoties. Jij bent degene die dit alles waarneemt en ervaart. Dit stukje van jezelf wordt in de yogafilosofie Chit genoemd. Chit betekent bewustzijn, gewaarzijn. Het is het diepe weten: “Ik ben hier, ik ervaar dit moment.” Het is het besef dat je in een lichaam leeft, maar dat je niet dat lichaam bent. Het is ook het besef dat je je gedachten en emoties kunt waarnemen, maar dat je ze niet bént. Alles om je heen verandert continu: je lichaam verandert, je emoties komen en gaan, je omstandigheden verschuiven. Maar de waarnemer blijft. En die waarnemer, dat ben jij.
Chit, het bewustzijn van wie je werkelijk bent, leidt vervolgens tot Ananda, de innerlijke gelukzaligheid die altijd aanwezig is, ook als alles om je heen verandert. Zodra je echt begrijpt dat je de waarnemer bent, merk je wellicht op dat er een vreugde in je leeft die niet afhankelijk is van je omstandigheden of van wat er gebeurt in je leven. Dit diepe, constante geluk noemt de yogafilosofie Ananda.
Hoe kan dit bewustzijn van het zelf ons helpen in het dagelijks leven?
Als je erover nadenkt, kan dit perspectief wellicht een gevoel van verlichting brengen. Als gedachten en emoties iets zijn dat je ervaart, en de rollen die we spelen slechts dat zijn, rollen en labels, in plaats van iets wat jou definieert, ontstaat er meer ruimte om er met minder oordeel naar te kijken. Veel mensen identificeren zich sterk met hun verleden, hun gedachten en emoties, of met hun rol, status of wat ze doen voor werk. Wanneer we ons op die manier definiëren, kan dat leiden tot gevoelens van vergelijking, onzekerheid of het idee dat we steeds moeten blijven zoeken naar verandering of naar iets beters om ons goed te voelen over onszelf.
De yogafilosofie biedt een ander perspectief: deze rollen en ervaringen komen en gaan en bepalen niet wie je werkelijk bent. Bijvoorbeeld, in plaats van te denken “Ik ben een angstige persoon”, kun je gaan opmerken: “Er is angst aanwezig.” Alleen al deze kleine verandering in taal kan meer ruimte en zachtheid creëren. Wanneer je je verleden, je gedachten, emoties en zelfs je rollen gaat zien als ervaringen, in plaats van als je identiteit, wordt het makkelijker om ze met meer begrip en minder zelfoordeel te benaderen. Dit betekent niet dat je negeert of onderdrukt wat je voelt, maar dat je ruimte geeft aan je ervaring, zonder je er direct mee te identificeren of je eigenwaarde ervan af te laten hangen.
Herinneren wie je bent
De beoefening van yoga, de asana’s (houdingen), de ademhaling, de meditatie, de filosofie hebben niet als doel jezelf te veranderen of te verbeteren. Het gaat uiteindelijk om herinneren: laag voor laag afpellen, de ruis verzachten en terugkeren naar wat er altijd al was… jezelf.
Je bent niet je lichaam. Je bent niet je gedachten of emoties. Je bent niet de dingen die je hebt of de rollen die je speelt. Je bent een ziel:
Sat (eeuwig)
Chit (bewust)
Ananda (gelukzalig)
Yoga is dus niet alleen iets wat we op de mat doen. Het is een manier van kijken. Een manier van herinneren. Een manier om thuis te komen bij jezelf. Ik nodig je van harte uit om deze reis zelf te ervaren, of dat nu in een privéles yoga of een groepsles op Curaçao is, en ontdek de voordelen die yoga je kan brengen. 🤍