Yoga Nidra wordt vaak gebruikt als handvat voor ontspanning, betere slaap en stressvermindering. Maar wat zegt de wetenschap daar eigenlijk over? Eerder legde ik op mijn website uitgebreid uit wat Yoga Nidra is en hoe een sessie verloopt. Kort gezegd: het is een begeleide techniek waarbij je in een staat tussen waken en slapen komt en diep ontspant. [Hier lees je er meer over.]
Ik ben stiekem best een nerd en word enthousiast als iets niet alleen goed voelt, maar ook onderbouwd is. Dat heeft mij altijd meer aangetrokken dan puur spirituele claims, al zie ik daar zeker ook de waarde van. Wat mij ooit naar yoga trok, was juist dat een onderzoek liet zien dat het bijvoorbeeld mensen met PTSS kan helpen, soms zelfs effectiever dan andere vormen van beweging. Als ik begrijp waarom iets werkt, ben ik gemotiveerd om het zelf te proberen, zo ook Yoga Nidra. In dit stukje licht ik een wetenschappelijke review uit 2022 uit, die zowel de oorsprong van Yoga Nidra als de mentale en lichamelijke effecten onderzoekt.
Over het onderzoek
De review, gepubliceerd in Sleep and Vigilance in 2022, brengt zowel de oorsprong als de klinische effecten van Yoga Nidra in kaart. Je kunt de review hier terugvinden op PubMed. Het gaat niet om Ć©Ć©n experiment, maar om een overzicht van meerdere studies. Dat betekent dat er geen harde conclusies getrokken worden zoals bij een gecontroleerde trial, maar het geeft wel een goed beeld van wat er tot nu toe bekend is over Yoga Nidra. In de review komen zowel mentale als lichamelijke effecten ervan aan bod, waarvan ik hier de belangrijkste bevindingen kort uitlicht.
Yoga Nidra: oude traditie, moderne vorm
Volgens de studie is Yoga Nidra gebaseerd op eeuwenoude yogische en tantrische technieken, maar kreeg het zijn moderne vorm pas in de jaren ā60 door Swami Satyananda Saraswati. Wat Yoga Nidra onderscheidt van andere vormen van yoga, is dat de focus volledig ligt op ontspanning in plaats van op concentratie of inspanning. Het wordt liggend beoefend; je blijft wakker en bewust, terwijl je lichaam diep ontspant. De onderzoekers beschrijven het als een unieke staat van bewustzijn, ergens tussen slapen en wakker zijn.
Wat gebeurt er in je brein?
Een van de interessantste onderdelen van de studie gaat over hersenactiviteit. Uit neuroimaging-onderzoek blijkt dat tijdens Yoga Nidra:
ā¢ de afgifte van dopamine toeneemt
ā¢ hersengebieden actief zijn die te maken hebben met aandacht en visualisatie
ā¢ er veranderingen optreden in hersengolven (zoals theta-activiteit)
Dit suggereert dat Yoga Nidra niet alleen āontspannend voeltā, maar ook meetbare effecten heeft op het brein.
Effecten op stress, angst en stemming
Een groot deel van de onderzoeken naar Yoga Nidra richt zich op de effecten ervan op de mentale gezondheid.
De belangrijkste bevindingen zijn volgens die studies:
ā¢ stress neemt significant af bij regelmatige beoefening van Yoga Nidra
ā¢ milde tot matige angst en depressieve klachten kunnen verminderen bij regelmatige beoefenen
ā¢ gevoelens van welzijn en vitaliteit kunnen toenemen
Een belangrijk nuancepunt is dat studies laten zien dat regelmatig beoefenen van Yoga Nidra positieve effecten op de mentale gezondheid kan hebben. Eerlijkheidshalve zijn deze effecten echter niet duidelijk bij ernstige depressie of angststoornissen. Yoga Nidra kan ondersteunend werken, maar vormt geen vervanging voor professionele hulp.
Yoga Nidra en slaap
Yoga Nidra bevindt zich in die bijzondere staat tussen waken en slapen, wat onderzoekers nieuwsgierig maakt naar hoe het onze slaapkwaliteit kan beĆÆnvloeden. Onderzoek suggereert dat Yoga Nidra kan helpen bij beter inslapen, diepere slaapfasen en verbeterde subjectieve slaapkwaliteit. In sommige studies werd zelfs een daling van stresshormonen zoals cortisol gemeten (een te hoog cortisolniveau ās avonds kan inslapen en diep slapen verstoren).
Yoga Nidra en effecten op het lichaam
De review beschrijft ook verschillende fysiologische veranderingen die zijn gemeten, zoals een verlaging van de bloeddruk, verbeteringen in de bloedsuikerwaarden, veranderingen in de hormonale balans en mogelijke positieve effecten op het immuunsysteem. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat Yoga Nidra invloed heeft op het autonome zenuwstelsel, waardoor het lichaam makkelijker in een herstelmodus kan komen
Hoe sterk is dit bewijs?
Allemaal stuk voor stuk veelbelovende resultaten van het regelmatig beoefenen van Yoga Nidra. Om volledig transparant te zijn, zijn de onderzoekers zelf wel kritisch en noemen ze meerdere beperkingen in de studies. Hun belangrijkste bezwaren zijn:
ā¢ veel studies hebben kleine groepen deelnemers
ā¢ niet alle studies gebruiken dezelfde methode
ā¢ soms worden Yoga Nidra en andere technieken gecombineerd
ā¢ resultaten zijn niet altijd consistent
De onderzoekers concluderen dat de effecten van Yoga Nidra veelbelovend en meetbaar zijn, maar dat er meer kwalitatief sterk onderzoek nodig is. Voor mij is het in ieder geval overtuigend genoeg om Yoga Nidra een serieuze kans te geven als je zoekt naar manieren om meer te ontspannen, beter te slapen en je algemene energie en vitaliteit te verbeteren. Wat we namelijk wƩl kunnen zeggen op basis van deze review:
ā Yoga Nidra brengt het lichaam in een diepe staat van ontspanning
ā Het heeft meetbare effecten op brein en zenuwstelsel
ā Het kan helpen bij stress, slaap en algemene balans
Waar we echter voorzichtig mee moeten zijn, zijn claims zoals:
ā Dat het een wondermiddel is
ā Dat het medische behandelingen vervangt
ā Dat alle effecten voor iedereen hetzelfde zijn
Wetenschap laat maar Ć©Ć©n kant van het verhaal zien. De andere kant is de ervaring van beoefenaars, en die is vaak heel duidelijk: ze ervaren dat ze zich rustiger voelen en meer in balans. Yoga Nidra bevindt zich op een interessant snijvlak tussen eeuwenoude wijsheid en moderne wetenschap. De huidige onderzoeken bevestigen dat er Ć©cht iets gebeurt, zowel in het lichaam als in het brein, maar we staan nog maar aan het begin van het volledig begrijpen ervan. En misschien hoeft het ook niet volledig begrepen te worden om er de voordelen van te ervaren.
Wil je het zelf ervaren? Je bent welkom om een Yoga Nidra-sessie op CuraƧao mee te maken. Zo kun je bijvoorbeeld een privƩsessie boeken in een veilige en rustige setting. Of je nu komt voor ontspanning, een betere nachtrust of gewoon een moment voor jezelf: je hoeft niets te kunnen, alleen te liggen en te ontvangen.